Larry Brown – Boeken Beter Dan Muziek. Soms.
Door Wim Boluijt
Het is moeilijk te zeggen wat me meer opwond. De wetenschap dat Just One More - A Musical Tribute To Larry Brown binnen afzienbare tijd te horen zou zijn of de wetenschap dat ik binnenkort A Miracle Of Catfish, Larry Brown’s laatste, bijna voltooide roman zou kunnen lezen. Misschien toch dat boek wel. Uiteindelijk.
Hij ligt begraven in Tula, Mississippi. Op een stuk land waar hij al jaren bezig was om zijn schrijfhut te bouwen. In Shack, het laatste essay van Billy Ray’s Farm, schrijft hij hierover:
I’ve still got to get those windows in, build the cornices, hang the door, build the decks and finish all the outside, then the inside. It’ll be years at this rate. But it’s okay. It’s something to look forward to. One day, maybe I will eventually sit in it and either write something on a piece of paper or play a few chords on a guitar.
Vrienden verdachten hem ervan dat hij eigenlijk wilde dat het bouwen nooit zou stoppen. Dat hij er daarom zo lang over deed. Op Larry Brown’s graf staat The Road Goes On Forever. Het is de titel van een liedje van Robert Earl Keen.
Drieënvijftig jaar was Brown toen hij in november 2004 overleed. De zoon van een katoenplanter die nooit over zijn ervaringen in de Tweede Wereldoorlog heen kon komen, gewelddadig was en teveel dronk. Toen hij drieëndertig was kon hij het Oxford Fire Department verlaten – met pijn in zijn hart, lees zijn prachtige beschrijvingen in On Fire – om zich geheel aan schrijven te gaan wijden. Prachtige boeken schreef hij. Fay, Father And Son, Joe, The Rabbit Factory. Dirty Work. Verhalen ook. Facing The Music en Big Bad Love.
Er zijn mensen, zoals criticus Nancy Pearl uit Seattle, die spreken van ‘Grit Lit’. Southern-fried Greek tragedies filled with angry, deranged, and generally desperate characters who are fueled by alcohol and sex. Anderen zien in hem de grootste schrijver die de Rough South beweging totnogtoe heeft voortgebracht. Geweld en ontroering en een enkel hilarisch moment, dat echter nooit hilarisch genoeg is om de beklemming te verdrijven.
Brown, afkomstig uit de stad die ook William Faulkner voortbracht, was een autodidact. Maar wat voor één! Vic Chesnutt vergeleek hem onlangs nog met Cormac McCarthy. “Maar Larry is het tegenovergestelde van McCarthy, bij hem heb je nooit een woordenboek nodig.” Waar McCarthy’s boeken doordrongen zijn van mystiek en southern gothic, zijn die van Brown verrassend alledaags. Maar wel op zo’n wijze dat het vernis van verdrongen verveling en rusteloos verlangen is weggekrabt. De nerven in het ruwe hout spreken van wat werkelijk is.
Bijna alle mensen in zijn boeken drinken veel. Heel veel. Ze cruisen met hun auto’s door Mississippi. Allen hebben ze er een cooler in. Een six-pack bier ligt ijskoud te zijn. Soms drinken ze er whiskey of peppermint schnapps erbij. Seks. Ook altijd. En geweld. Falen. Witte mensen en zwarte mensen. Soms vanbinnen. Soms vanbuiten. Maar ook vissen. Veel vissen. De kracht van Brown schuilt in het mededogen dat hij voor zijn gewone mannen en vrouwen weet op te roepen. Het gaat gewoon niet anders, hoe goed je ook je best doet.
A Miracle Of Catfish is niet Brown’s beste boek. Een week voor hij aan een hartinfarct bezweek had hij het manuscript bij zijn uitgever ingeleverd. De ondertitel luidt dan ook niet voor niets A Novel In Progress. Shannon Ravenel, die het boek bezorgde, legt in het voorwoord uit dat er stukken zijn geschrapt. Waar dit is gebeurd staan haakjes. Misschien had er meer geschrapt moeten worden. Het boek komt maar moeizaam echt tot leven. Maar als het zover is, ongeveer halverwege, verkrijgt het de meeslependheid van Brown’s beste werk. Het gaat over Cortez. Een oude man die een vijver maakt op zijn land waarin hij catfish uitzet. Naast hem woont Jimmy met zijn vader, die steevast Jimmy’s daddy wordt genoemd, moeder en twee stiefzusjes. Bijna iedereen heeft een geheim. Koestering of kwelling. Of beide. Junior Kimbrough wordt genoemd. Net als Kenny Chesney en Merle Haggard. Want Brown, die zelf maar liefst drie akkoorden kon spelen op zijn gitaar en dat regelmatig deed, hield veel van muziek. Je kunt alleen schrijven over wat je kent. Hij zei het vaak.
Ik leerde hem kennen in 1997. Larry Brown had een kort stukje geschreven bij de cd Homegrown van Blue Mountain. Daarna volgden de boeken. En ontmoette ik soms mensen die net zo van zijn werk houden als ik. Ben Weaver bijvoorbeeld. Hij ging ooit samen met Brown op tournee. Verhalen en muziek. Of Bo Ramsey. I'm a big fan of Larry Brown's writing. I think there is a lot of music in his writing. Long Way Home van Tom Waits is gebaseerd op verhalen van Brown. In zijn boeken en verhalen lees je soms over Slobberbone. Over auto’s. De 1955 Chevy two-door Sedan van Jimmy’s daddy bijvoorbeeld. Werk. Kinderen. Altijd kinderen. Brown had er zelf drie.
Met weemoed keek hij in het laatste stukje uit On Fire terug op zijn leven bij de brandweer.
I have left all that now forever, even though in my heart I am still one of them. The boys are still there in the station, their shining trucks parked at the ready, and when trouble comes they roll to meet it, screaming beneath the leaves of the big oaks that line and shade North Lamar.
A Miracle Of Catfish
Larry Brown
Alonquin Books of Chapel Hill 2007
